Trả lời phỏng vấn và tổ chức họp báo: nói ít, nói đúng, nói có căn cứ

Điều 33 khoản 1 Luật Báo chí 126/2025/QH15 yêu cầu người phỏng vấn thông báo trước mục đích, yêu cầu và câu hỏi; phỏng vấn trực tiếp không báo trước phải được người trả lời đồng ý. Hỏi lại những điều này không phải làm khó phóng viên; đó là cách làm luật đã đặt ra.

1. Bài viết về chủ đề gì, cho chuyên mục nào, dự kiến đăng khi nào?
2. Câu hỏi cụ thể là gì? Có gửi trước bằng văn bản được không?
3. Phỏng vấn trực tiếp, qua điện thoại hay trả lời bằng văn bản? Có ghi âm, quay hình không?
4. Còn ai khác được hỏi trong bài: khách, cơ quan quản lý, đơn vị khác?
5. Phóng viên của cơ quan báo chí nào; có thẻ nhà báo hoặc giấy giới thiệu không?

• Trả lời câu được hỏi, rồi dừng. Khoảng lặng sau câu trả lời không cần lấp.
• Không đoán. “Tôi chưa có số liệu đó, sẽ gửi anh chị bằng email trước [giờ]” là câu trả lời đúng.
• Không nói “không bình luận” trơn. Nói lý do: vụ việc đang được cơ quan chức năng xác minh, thông tin thuộc về khách.
• Không dùng “nói riêng, đừng đăng” như một tấm khiên. Điều 33 khoản 3 chỉ ngăn chuyển phát biểu tại hội nghị, buổi gặp thành bài phỏng vấn khi người nói không đồng ý; điều đó không có nghĩa nội dung đã nói ra sẽ không được dùng theo cách khác.
• Ghi âm phía mình nếu phóng viên ghi âm, và nói cho phóng viên biết.

Điều 37 Luật Báo chí cho cơ quan, tổ chức, công dân quyền tổ chức họp báo theo quy định của Chính phủ. Họp báo tốn công hơn thông cáo nhiều lần; chỉ đáng làm khi phóng viên cần hỏi trực tiếp nhiều người cùng lúc.

Hai ví dụ có nguồn cho hai loại họp báo. Ngày 10/4/2026, Sở Du lịch TP.HCM họp báo giới thiệu ITE HCMC 2026, hơn bốn tháng trước khi hội chợ khai mạc. Chiều 20/7/2025, UBND tỉnh Quảng Ninh họp báo về vụ lật tàu trên vịnh Hạ Long, một ngày sau tai nạn, do Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì, có Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy cùng dự.

Tại buổi họp báo ngày 20/7/2025 ở Quảng Ninh, theo Tuổi Trẻ, phóng viên hỏi về việc xuất bến, áo phao của khách, vì sao có phản ánh ba tiếng sau mới được cứu, vì sao không dùng trực thăng. Mỗi câu được trả lời bằng dữ kiện: giờ phát bản tin cảnh báo dông lốc (13h30, khi tàu đã xuất bến), hệ số an toàn ổn định của tàu, thời gian tàu cứu hộ tới hiện trường.

Bài học cho doanh nghiệp không nằm ở nội dung vụ việc mà ở cách chuẩn bị: đoán trước câu hỏi về an toàn, quy chuẩn và thời gian phản ứng, và có sẵn con số, giờ giấc, văn bản để trả lời. Câu hỏi khó trong du lịch thường xoay quanh ba chữ: an toàn, giá, trách nhiệm.